Kto ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego?

Artykuł ten postanowiłem napisać, ponieważ bardzo często zdarza się, iż pojazd zatrzymany jako dowód rzeczowy przez Policję czy Prokuratora w ramach prowadzonego postępowania karnego, jest uszkadzany w trakcie jego przetrzymywania przez wyżej wymienione ograny. Przedmiotowy artykuł przedstawia możliwość dochodzenia roszczeń wobec Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej poszczególnych jednostek, w związku z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego i uszkodzeniem go w trakcie przetrzymywania.

W sytuacji gdy Twój samochód został zabezpieczony jako dowód rzeczowy w sprawie karnej i został zatrzymany w depozycie, nie masz możliwości sprawowania pieczy nad zatrzymanym pojazdem. Samochód taki przetrzymywany jest najczęściej na parkingu policyjnym do czasu wydania go osobie uprawnionej.

W przypadku wydania decyzji przez Sąd lub Prokuratora o zwrocie samochodu osobie uprawnionej, często zdarza się iż zatrzymany pojazd znajduje się w zupełnie innym stanie, niż ten w którym znajdował się w chwili zatrzymania przez Policję.

Zatrzymany pojazd jest w szczególności poddawany oględzinom i badaniom mechanoskopijnym. Niejednokrotnie podczas takich oględzin czy badań osoby przeprowadzające takie czynności ingerują mechanicznie w strukturę pojazdu, nierzadko uszkadzając niektóre części pojazdu.

Zdarza się także, iż postępowanie karne trwa długi okres, a Prokurator zatrzymany jako dowód rzeczowy pojazd nadal uważa za niezbędny dla toczącego się postępowania karnego. Pojazd stojąc na parkingu poddawany jest działaniom warunków atmosferycznych, stoi cały czas w jednym miejscu, długo nie uruchamiany. Powoduje to często niszczenie powierzchni lakieru, rdzewienie poszczególnych elementów, czy ich parcenie.

Wskazane powyżej okoliczności w jakich przetrzymywany jest pojazd, działają negatywnie na jego stan i mogą stanowić skutek w postaci obniżenia jego wartości, przydatności, funkcjonalności, użyteczności, ale również i zmniejszyć walory estetyczne.

Zgodnie z przepisami prawa oraz orzecznictwem (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku sygn. akt I ACa 352/13) organ prowadzący postępowanie karne, który jest dysponentem dowodów rzeczowych – Prokurator lub Sąd, winien na każdym etapie sprawy czuwać czy dowody rzeczowe są nadal niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto nadzór nad przechowaniem i zabezpieczeniem poszczególnych dowodów przed zniszczeniem, degradacją, zanieczyszczeniem lub ryzykiem utraty należy do Skarbu Państwa. W związku z tym, do Sądu lub Prokuratora należy opieka nad dowodami rzeczowymi, i to na tych organach spoczywa odpowiedzialność za uchybienia przy pełnieniu tego obowiązku.

Mając na uwadze powyższe należy przywołać art. 417 Kodeksu Cywilnego, który reguluje odpowiedzialność Skarbu Państwa stanowiąc, iż:

§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Zgodnie z powyżej przywołanym artykułem wykonywanie władzy publicznej ma miejsce wszędzie tam, gdzie Państwo w relacji do obywatela występuje jako podmiot władczego kształtowania sytuacji jednostki.

Bez wątpliwości działanie Prokuratury i Sądu w postępowaniu karnym jest wykonywaniem władzy publicznej.

Procedurę dochodzenia roszczeń od Skarbu Państwa z tytułu uszkodzenia zabezpieczonego jako dowód rzeczowy w sprawie pojazdu przedstawię szczegółowo w artykule „W jaki sposób dochodzić roszczeń z tytułu odszkodowania wobec Skarbu Państwa”

 Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Michał Stolarek

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady prawne kupionego pojazdu

W poprzednim artykule „Dochodzenie roszczeń od sprzedawcy kradzionego samochodu”opisałem instytucję rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedawanej. Tym razem postaram się przybliżyć sposób, w jaki kupujący kradziony samochód może dochodzić od sprzedającego swoich roszczeń.

Proces dochodzenia roszczeń z tytułu wady prawnej pojazdu można podzielić na trzy etapy:

  • skierowanie do sprzedającego pisma zawierającego oświadczenie o odstąpieniu od umowy i żądanie zwrotu ceny pojazdu oraz poniesionych kosztów;

  • wystąpienie do Sądu z pozwem przeciwko sprzedawcy;

  • egzekucja zasądzonego na naszą rzecz roszczenia.

Wobec powyższego, w pierwszej kolejności powinniśmy skierować do sprzedawcy kradzionego samochodu odpowiednie pismo.

Art. 560 k.c. daje osobie, która kupiła kradziony samochód dwie możliwości:

  • kupujący może wystąpić od sprzedawcy z oświadczeniem o odstąpieniu od umowy sprzedaży samochodu i wezwać do oddania kwoty stanowiącej cenę pojazdu;

  • kupujący może zażądać obniżenia ceny pojazdu.

Specyfika sytuacji, w których sprzedawaną rzeczą jest kradziony samochód, wymaga jak najszybszego odstąpienia od umowy i zażądania zwrotu całości ceny. Ponadto należy zażądać zwrotu poniesionych dodatkowo w związku z zakupem kradzionego samochodu wydatków takich jak np. zapłata za przegląd techniczny czy ubezpieczenie samochodu. Odstąpienie od umowy sprzedaży powinno szczegółowo określać kiedy umowa była zawarta i jakiego samochodu dotyczyła.

Na odstąpienie od umowy mamy rok, od momentu gdy dowiedzieliśmy się o tym, że samochód jest kradziony. Niezłożenie stosownego oświadczenia sprzedawcy w tym terminie sprawi, że roszczenie z tytułu rękojmi się przedawni, a jego dochodzenie będzie bardzo utrudnione.

Z mojego doświadczenia zawodowego wynika, że żądanie zwrotu ceny od sprzedającego bardzo rzadko odnosi skutek w postaci rzeczywistego zwrotu ceny pojazdu. Sprzedawcy nie poczuwają się do odpowiedzialności za sprzedaż samochodu obciążonego wadą prawną. Jeśli sprzedawca nie reaguje na nasze wezwanie musimy zastanowić się nad przejściem do drugiego etapu dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi za wady prawne zakupionego pojazdu.

Kodeks cywilny daje kupującemu możliwość wystąpienia z powództwem przeciwko sprzedawcy. Taką sprawę rozpoznanie Sąd Cywilny właściwy dla miejsca zamieszkania sprzedawcy. Jeśli jednak samochód był sprzedawany przez komis, to pozew można złożyć także w Sądzie najbliższym naszemu miejscu zamieszkania.

Przed wytoczeniem powództwa należy jednak ocenić dwa rodzaje ryzyka:

  • ryzyko, iż z powództwo nie zostanie uwzględnione przez Sąd Cywilny;

  • ryzyko, że sprzedawca jest niewypłacalny i nie będzie możliwości odzyskania zapłaconych za kradziony pojazd pieniędzy.

Pamiętajmy bowiem, że opłata od pozwu jest równa 5% kwoty, której chcemy dochodzić. Jeśli więc samochód został sprzedany za 100.000 złotych, to za samo założenie sprawy z tytułu rękojmi zapłacimy w Sądzie 5.000 złotych. W przypadku gdy Sąd przychyli się do naszej argumentacji, to sprzedawca będzie zobowiązany nam te pieniądze zwrócić, jeśli jednak przegramy pieniądze te przepadną.

Również w przypadku, gdy sprzedawca jest niewypłacalny, np. są prowadzone przeciwko niemu liczne egzekucje komornicze bądź wysprzedał majątek, to odebranie naszych, zasądzonych w wyroku, pieniędzy może być bardzo utrudnione.

Kwestie formalne związane z pozwem o zapłatę z tytułu rękojmi oraz problematykę egzekucji omówię w kolejnym artykule.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Marciniak 

 

 

 

 

 

Opublikowano artykuły | 9 komentarzy

Dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi od sprzedawcy kradzionego samochodu.

 

Osoby, które kupiły używany samochód często nie wiedzą, że ustawodawca dał im możliwość obrony w sytuacji gdy zakupione auto okazało się kradzione. Kupujący może, po tym jak dowiedział się o nielegalnym pochodzeniu zakupionego pojazdu, wystąpić przeciwko sprzedającemu z powództwem z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej.

Rękojmia to odpowiedzialność sprzedawcy za wady sprzedanej rzeczy, w tym wypadku używanego samochodu. Właśnie instytucję rękojmi za wady prawne opiszę w dzisiejszym artykule.

Wady kupowanego pojazdu można podzielić na dwie grupy:

  • wady fizyczne

  • wady prawne

Dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi za wady fizyczne można wtedy, gdy pojazd posiada uszkodzenia mechaniczne zmniejszające jego użyteczność lub wartość, albo gdy samochód nie ma ma właściwości (np. elementów wyposażenia), o których istnieniu zapewniał sprzedawca.

Interesujące nas w artykule wady prawne pojazdu mają charakter bardziej abstrakcyjny, częstokroć są trudniejsze do zlokalizowania od uszkodzeń mechanicznych samochodu, ale ich uciążliwość dla kupującego jest taka sama lub jeszcze większa, w szczególności gdy wada dotyczy nielegalnego pochodzenia samochodu.

Należy podkreślić, że inaczej jest ukształtowana odpowiedzialność za wady rzeczy sprzedawanej jeśli sprzedawcą pojazdu jest komis, a inaczej jeśli osoba nie zajmująca się zawodowo handlem pojazdami. Komis, jako profesjonalista ponosi odpowiedzialność na zaostrzonych zasadach, regulowanych w ustawie o sprzedaży konsumenckiej. W tym artykule skoncentruje się na opisaniu sposobu uzyskania odszkodowania z tytułu rękojmi od osoby, która nie prowadzi komisu, a samochodami handluje okazyjnie

Zgodnie z art. 556 § 2 k.c. to sprzedawca, a więc osoba widniejąca na umowie sprzedaży, odpowiada względem osoby, która samochód zakupiła w sytuacji, gdy sprzedana rzecz stanowi własność osoby trzeciej albo jeśli jest obciążona prawem osoby trzeciej. Klasycznym przykładem wady prawnej jest sprzedaż rzeczy, która nie jest w świetle prawa własnością sprzedającego, a więc pochodzi np. z kradzieży.

Warunkiem odpowiedzialności sprzedawcy jest to, że kupujący nie wiedział o istnieniu wady w momencie zakupu samochodu. Nie możemy więc dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi jeśli wiedzieliśmy, że kupujemy samochód pochodzący z niepewnego źródła.

Podsumowując, dzięki wprowadzeniu do Kodeksu cywilnego regulacji rękojmi za wady prawne, po stronie sprzedawcy samochodu pojawia się odpowiedzialność. Aby ta odpowiedzialność miała swój wymiar praktyczny, ustawodawca przyznał kupującemu szereg uprawnień:

  • prawo do odstąpienia od umowy sprzedaży;

  • prawo żądania zwrotu ceny pojazdu;

  • prawo do żądania obniżenia ceny pojazdu;

  • prawo do żądania naprawienia szkody, którą poniósł w związku z zakupem kradzionego samochodu;

  • prawo dochodzenia od sprzedającego zwrotu ceny pojazdu w wypadku, gdy samochód został odebrany przez osobę trzecią.

Sposób korzystania z wymienionych uprawnień i dochodzenia roszczeń opiszę szczegółowo w kolejnym artykule.

Odpowiedzialności sprzedawcy za wady prawne nie wyłącza nawet fakt, że o wadach tych nie wiedział.

Dzięki wprowadzeniu do Kodeksu cywilnego instytucji rękojmi za wady prawne rzeczy kupujący kradziony samochód nie zostaje na lodzie w momencie, gdy Policja odbiera mu pojazd i ma szerokie uprawnienia względem sprzedającego.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Marciniak

 

 

 

 

 

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Na jakich zasadach odpowiada komis, który sprzedał kradziony samochód?

Komis zajmujący się sprzedażą używanych aut jest w obrocie prawnym traktowany jak profesjonalista ponieważ trudni się tym zawodowo. Jeśli kupujesz używany samochód od komisu wówczas w tym stosunku prawnym występujesz jako konsument. Nie ma przy tym znaczenia, że prowadzisz działalność gospodarczą w innej branży, np. budowlanej, a samochód będzie Ci służył do prowadzenia tejże działalności.

Jako konsumentowi przysługują Ci względem komisu uprawnienia, które określone są w ustawie o sprzedaży konsumenckiej. 

W myśl art. 4 ustawy o sprzedaży konsumenckiej komis – sprzedający odpowiada wobec kupującego jeżeli towar w chwili wydania jest niezgodny z umową.

Uprawnienia kupującego względem komisu regulowane są natomiast w art. 8 ustawy o sprzedaży konsumenckiej. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy zakupiony pojazd jest niezgodny z umową, a wada jest tego typu, że nie może być przez sprzedawcę naprawiona, to kupujący może odstąpić od umowy sprzedaży i żądać zwrotu ceny, którą zapłacił komisowi za samochód. Wada prawna polegająca na nielegalnym pochodzeniu samochodu zawsze jest wadą nienaprawialną. Komis nie jest bowiem w stanie „uzdrowić” samochodu i sprawić, że przestanie on być pojazdem pochodzącym z przestępstwa.

Jeśli więc kupiłeś samochód od komisu, a pojazd ten okazał się kradziony, to koniecznie jak najszybciej odstąp od umowy sprzedaży oraz wezwij komis do zwrotu ceny pojazdu. Z doświadczenia wiem, że praktycznie nigdy nie zdarza się, że komis dobrowolnie oddaje zapłacone wcześniej pieniądze. W takim wypadku masz prawo wystąpić przeciwko komisowi na drogę sądową.

Aby komis ponosił odpowiedzialność konieczne jest również wykazanie, że w momencie zakupu pojazdu znajdowałeś się w dobrej wierze, to znaczy nie miałeś świadomości o nielegalnym pochodzeniu samochodu. Brak dobrej wiary w zasadzie blokuje możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń. Należy jednocześnie podkreślić, że to na komisie leży ciężar wykazania, że cechowała nas zła wiara.

Podsumowując, mimo, że kupiłeś samochód, który okazał się kradziony nie stoisz na straconej pozycji. Jeśli zareagujesz szybko masz szansę na odzyskanie pieniędzy, które zainwestowałeś w zakup auta. 

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Marciniak

Opublikowano artykuły | 1 komentarz

Na co należy zwrócić uwagę przy zakupie używanego samochodu?


Kupując używany samochód zazwyczaj nie mamy pojęcia kim jest sprzedający, ani jaka jest historia i pochodzenie pojazdu. Aby zminimalizować ryzyko zakupu pojazdu pochodzącego z przestępstwa oraz zapobiec groźbie przedstawienia Ci przez Prokuratora zarzutu popełnienia przestępstwa paserstwa zakupionego samochodu 
pamiętaj o przestrzeganiu kilku podstawowych zasad:

Nie kupuj używanego samochodu za cenę znacząco  niższą od wartości rynkowej tego typu pojazdów. Oczywiście to, że cena samochodu jest o kilka – kilkanaście  procent niższa niż cena podobnych modeli oferowanych na rynku nie oznacza automatycznie, że samochód jest kradziony. Jeśli jednak sprzedający oferuje Ci samochód za cenę 0 30-40 procent niższą od rynkowej, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy. Zakup samochodu za cenę znacząco odbiegającą od wartości rynkowej rodzi również ryzyko pociągnięcia Cię do odpowiedzialności karnej za przestępstwo paserstwa tego samochodu (jeśli samochód okaże się potem poszukiwany jako utracony przez poprzedniego właściciela w wyniku przestępstwa). Zgodnie z jednolitym orzecznictwem Sadu Najwyższego zbyt niska cena auta uzasadnia postawienie kupującemu zarzutu popełnienia przestępstwa paserstwa nieumyślnego z art.292 par. 1 k.k., gdyż powinna wzbudzić u kupującego podejrzenie nielegalnego pochodzenia tego pojazdu. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Na czym polega przestępstwo paserstwa samochodu?”

Dokładnie sprawdź, czy widoczne w pojeździe numery nadwozia VIN są zgodne ze znajdującymi się w dokumentacji pojazdu. Rada wydaje się oczywista, a jednak wciąż wielu kupujących niedokładnie porównuje numery nadwozia  w samochodzie i w dokumentacji samochodu. W zależności od modelu samochodu  numer VIN jest umieszczany w różnych miejscach auta – łatwo to ustalić w Internecie. Zazwyczaj numer nadwozia jest wybity w miejscu łatwo dostępnym, np. pod przednią maską samochodu, na podszybiu lub pod wycieraczką fotela kierowcy lub pasażera. 

Poproś sprzedającego o okazanie dowodu osobistego i zrób jego zdjęcie lub co najmniej spisz z dokumentu wszystkie dane tej osoby. Bardzo duże wątpliwości kupującego powinna budzić sytuacja, w której osoba prowadząca negocjacje co do ceny pojazdu i faktycznie sprzedająca pojazd, przyjmująca zapłatę w gotówce lub podająca swój nr rachunku bankowego nie jest jednocześnie wpisana na umowie jako sprzedający.

Przed zakupem samochodu pojedź ze sprzedającym na Komisariat Policji celem sprawdzenia w Krajowym Systemie Informatycznym Policji (KSIP), czy samochód nie widnieje jako poszukiwany – utracony w wyniku przestępstwa

Doradzam, byś przed zakupem auta udał  się  ze sprzedającym do autoryzowanego serwisu celem uzyskania informacji o wyposażeniu fabrycznym kupowanego pojazdu oraz historii jego napraw i przeglądów. W autoryzowanym serwisie, na podstawie nr nadwozia pojazdu, uzyskasz szczegółowe informacje na temat  elementów wyposażenia samochodu, zamontowanych w nim fabrycznie. W przypadku, gdy wyposażenie kupowanego samochodu znacząco nie zgadza się z tym uwzględnionym w historii pojazdu, a sprzedający nie potrafi tego wytłumaczyć, wówczas  należy zrezygnować z jego zakupu. 

Niestety, nawet przy zachowaniu wszelkich środków ostrożności nigdy nie będziesz  w stanie wykluczyć, że kupujesz samochód pochodzący z przestępstwa.

Mimo to, zachowanie opisanych wyżej środków ostrożności z pewnością zminimalizuje ryzyko zakupu kradzionego samochodu, uchroni Cię w przyszłości przed zarzutem popełnienia przestępstwa paserstwa oraz pozwoli Ci łatwo udowodnić dobrą wiarę w momencie zakupu pojazdu.

Przed zakupem samochodu od obcokrajowca  przeczytaj jeszcze artykuł Gdy kupiłeś samochód na podstawie umowy zawartej z cudzoziemcem, którego nie widziałeś na oczy”

Gorąco zapraszam do  dyskusji na temat tego artykułu. Jestem Ciekaw Waszych opinii, co jeszcze można uczynić, by wykluczyć niebezpieczeństwo zakupu samochodu pochodzącego z przestępstwa.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Marciniak 

 

 


Opublikowano artykuły | Skomentuj

Na jakich zasadach działają komisy samochodowe?

Sprzedażą używanych aut najczęściej zajmują się komisy samochodowe. W obrocie pojazdami komisy stosują dwa rodzaje umów:

umowy sprzedaży – gdy przedsiębiorca prowadzący komis samochodowy jest jednocześnie właścicielem sprzedawanego pojazdu, wówczas w zawartej umowie występuje w roli sprzedającego

umowy komisu – gdy właściciel komisu pośredniczy w transakcji sprzedaży auta pomiędzy jego właścicielem (oddającym samochód w komis – komisantem) a kupującym. Wówczas przedsiębiorca prowadzący komis samochodowy występuje w transakcji w roli komitenta

Przed podjęciem decyzji o zakupie samochodu z komisu, warto wiedzieć na jakich zasadach funkcjonują tego typu firmy.

Nie ma przepisów prawnych, które regulowałyby formę organizacyjnoprawną, w jakiej należy prowadzić komis samochodowy. Z mojego doświadczenia wynika, że komisy prowadzone są zazwyczaj przez jedną osobę, w formie działalności gospodarczej. Bardzo rzadko zdarza się, że prowadzeniem komisu zajmuje się spółka kapitałowa, np. spółka z ograniczona odpowiedzialnością. Taka sytuacja rodzi pewne, niebezpieczne dla sprzedającego, konsekwencje.

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że w przypadku gdy komis samochodowy jest prowadzony w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, to nie istnieją żadne przepisy, które nakładałby obowiązek posiadania jakiegokolwiek wkładu własnego. Tymczasem w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki akcyjnej czy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przepisy prawa przewidują konieczność wpłaty tzw. „kapitału zakładowego”, czyli minimalnej kwoty pieniędzy, która musi być uiszczona jeszcze przed założeniem spółki, a następnie pieniądze te muszą cały czas być do dyspozycji spółki. W przypadku sp. z o.o. minimalny kapitał zakładowy wynosi według przepisów 5.000 złotych, a w przypadku spółki akcyjnej 100.000 złotych. Kwota ta stanowi zabezpieczenie przed zakładaniem firm przez osoby, które nie są w stanie pokryć kosztów działalności i regulować swojego zadłużenia.

Trzeba także zwrócić uwagę, że przepisy prawa nie ustanawiają konieczności uzyskania jakiejkolwiek licencji czy zezwolenia na prowadzenie komisu samochodowego. Nikt nie sprawdza również przeszłości osoby prowadzącej komis. Może się więc tak zdarzyć, że komis samochodowy będzie prowadziła osoba skazana prawomocnym wyrokiem za fałszerstwo dokumentów lub paserstwo.

Ważne jest więc, w przypadku podjęcia decyzji o zakupie używanego auta, wybierać duże komisy które działają na rynku od wielu lat, a nie niewielkie komisy, niemające jeszcze wyrobionej renomy.

Chcę także podkreślić, że w przypadku zakupu używanego pojazdu nie ma pewnej – 100-procentowej metody na potwierdzenie legalnego pochodzenia samochodu. Nawet takie akty staranności, jak dokładne obejrzenie samochodu, czy też wizyta na Komisariacie Policji  przed zakupem auta mogą nie wystarczyć, żeby stwierdzić, że na pewno nie pochodzi on z przestępstwa. 

Tytułem przykładu mogę wskazać, że złodzieje i handlarze kradzionymi samochodami często kupują wrak auta takiej samej marki i modelu jak skradzione, a następnie zastępują oryginalne pole z wybitym nr nadwozia VIN na fragment wycięty z zakupionego wcześniej wraka.  Samochód z przerobionym w ten sposób numerem VIN nie będzie figurował w policyjnej bazie jako skradziony lub przywłaszczony, bo przecież pochodzi z powypadkowego, a nie skradzionego samochodu. Telefon na policję, celem sprawdzenia czy samochód z wybitym w nim numerem VIN nie jest poszukiwany nie przyniesie więc żadnego efektu.

W kolejnym artykule opiszę, na co zwrócić uwagę przy zakupie używanego samochodu, by zmniejszyć ryzyko nabycia pojazdu pochodzącego z przestępstwa.

Autor: Aplikant Adwokacki Michał Marciniak

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Na czym polega umowa komisu w handlu używanymi samochodami?

W obrocie używanymi samochodami dominują dwie umowy:

umowy sprzedaży – zawierane najczęściej pomiędzy osobami, które nie zajmują się zawodowo handlem samochodami

oraz

umowy komisu – powszechnie stosowane przez przedsiębiorców (tzw. komisy samochodowe), którzy zawodowo pośredniczą w handlu używanymi samochodami.

Komisy samochodowe na podstawie umowy komisu pozyskują samochody, które następnie odsprzedają. Właśnie w nazwie tej umowy ma korzenie potoczne określenie firm (komisy samochodowe) zajmujących się handlem używanymi samochodami.

Regulujące umowę komisu przepisy znajdują się w kodeksie cywilnym, począwszy od art. 765 k.c.

Umowa komisu należy do grupy tzw. umów handlowych, tzn. przynajmniej jedna ze stron umowy, w tym przypadku prowadzący komis, musi być przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą. Oznacza to, że pomiędzy osobami, które nie mają tego typu firmy nie może zostać zawarta umowa komisu. Osoby fizyczne handlują między sobą samochodami za pośrednictwem zwykłej umowy sprzedaży.

Komis samochodowy może prowadzić zarówno osoba fizyczna, która ma zarejestrowaną działalność gospodarczą jak i spółka prawa handlowego, choć z mojego doświadczenia wynika, że sprzedażą używanych samochodów najczęściej zajmują się indywidualne osoby.

W kodeksie cywilnym przedsiębiorca prowadzący komis nazwany jest komisantem, a osoba oddająca pojazd w komis – komitentem.

Oto cechy charakterystyczne dla umowy komisu:

  • Właściciel komisu (komisant) zobowiązuje się do sprzedaży lub kupna rzeczy ruchomej, np. samochodu;

  • Sprzedaż lub kupno rzeczy odbywa się na rachunek oddającego je w komis (komitenta);

  • Właściciel komisu sprzedaje lub kupuje rzeczy w imieniu własnym;

  • Właściciel komisu ma prawo do prowizji w zamian za usługę sprzedaży rzeczy ruchomych.

Jak wynika z powyższego komis dzieli się na tzw. komis kupna (czyli w ramach takiej umowy przedsiębiorca kupuje pewne rzeczy i otrzymuje za to prowizję) oraz komis sprzedaży, na zasadzie którego działają m. in. komisy samochodowe.

To, że właściciel komisu (komisant) sprzedaje samochody w imieniu własnym oznacza, że obciążają go wszelkie obowiązki i przysługują mu wszelkie prawa wynikające z umowy sprzedaży (m. in. odpowiedzialność cywilna z tytułu rękojmi za wady fizyczne i prawne sprzedawanego pojazdu). Nie oznacza to jednocześnie, że po zawarciu umowy komisu profesjonalny sprzedawca używanych aut staje się właścicielem pojazdu. Pojazd w dalszym ciągu jest własnością komitenta (osoby oddającej go w komis), aż do momentu zawarcia umowy sprzedaży pojazdu.

To, że sprzedaż lub kupno samochodu odbywa się na rachunek oddającego je w komis (komitenta) oznacza, że  w przypadku sprzedaży samochodu przez komis prawo własności  pojazdu przechodzi na kupującego używane auto.

Oddając auto do komisu należy wymagać od komisu zawarcia umowy w formie pisemnej. Nie jest to co prawda wymóg formalny, to znaczy, że nawet mimo braku tej formy umowa komisu jest ważna, lecz zawarcie umowy w takiej formie jest wskazane. Dzięki pisemnej umowie komisu właściciel komisu (komisant) nie może podważać ceny, za którą ma być sprzedany samochód czy wysokości swojej prowizji. W umowie tej powinno być dokładnie określone również jakiego pojazdu ona dotyczy (oznaczenie marki i modelu auta oraz jego numeru nadwozia VIN), a także jaka będzie prowizja komisu.

Ważne jest także określenie ceny, za jaką sprzedawany ma być samochód. Gdy komis sprzeda go za cenę wyższą niż umówiona to nadwyżka należy się komitentowi. Jeśli natomiast sprzedaż samochodu nastąpi za cenę niższą od umówionej to właściciel komisu jest zobowiązany zwrócić różnicę osoby, która oddawała rzecz w komis.

Z punktu widzenia osoby, która kupiła auto na podstawie umowy komisu istotne znaczenie ma odpowiedzialność prowadzącego komis za wady fizyczne i prawne pojazdu, będącego przedmiotem umowy.

W świetle art.770 k.c. prowadzący komis (komisant) ponosi wobec kupującego odpowiedzialność cywilną  za wady fizyczne i prawne rzeczy sprzedanej. Wyjątek stanowią wady ukryte sprzedanego pojazdu, jeśli komisant:

  • przed zawarciem umowy poinformował kupującego o wyłączeniu jego odpowiedzialności za wady ukryte

a jednocześnie

  • są to wady, o których komisant nie wiedział i nie mógł się o nich dowiedzieć pomimo dołożenia staranności wymaganej od profesjonalisty.

Będzie o tym szerzej mowa w kolejnych artykułach.

Co jeszcze ważniejsze,  jeżeli kupującym samochód jest konsument, a więc osoba fizyczna, która nabyła auto na cele prywatne, a więc nie związane z działalnością gospodarcza, wówczas zgodnie z art.770¹ k.p.c. odpowiedzialność prowadzącego komis za wady fizyczne i prawne  sprzedanego samochodu kształtuje się jak sprzedawcy w trybie ustawy o sprzedaży konsumenckiej.

Również ten watek rozwinę w kolejnych artykułach.

Autor: aplikant adwokacki Michał Marciniak 

Opublikowano artykuły | 5 komentarzy

Kto może reprezentować osobę, której samochód został zatrzymany przez Policję?

Po zatrzymaniu Twojego samochodu przez Policję, jako poszukiwanego – utraconego w wyniku kradzieży przez poprzedniego właściciela, powinieneś rozważyć potrzebę wyznaczenia pełnomocnika, który będzie reprezentował Twoje interesy przed organami ścigania.

Przysługujące Ci prawo wyznaczenia pełnomocnika wynika z treści art. 87§2 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem osoba nie będącą stroną, a więc podejrzanym lub pokrzywdzonym, może już na etapie postępowania przygotowawczego ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu.

Zgodnie z art.87§3 k.p.k. Prokurator może odmówić dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu przygotowawczym pełnomocnika osoby innej niż strona tylko wówczas, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów tej osoby.

W przypadku zatrzymania Twojego samochodu przez Policję Twój interes wymaga ustanowienia pełnomocnika, zatem nie wyobrażam sobie, by Prokurator odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu przygotowawczym ustanowionego przez Ciebie pełnomocnika. Gdyby jednak tak się stało, wówczas na podstawie art.302§1 k.p.k. przysługuje Ci zażalenie na postanowienie Prokuratora, które zgodnie z art.302§3 k.p.k. rozpoznaje prokurator nadrzędny, nad tym, który wydał zaskarżone postanowienie.

Zgodnie z art.88 k.p.k. po jego ostatniej nowelizacji, która weszła w życie z dniem 8 czerwca 2010r., ustanowionym przez Ciebie pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny. Konieczne do tej uwagi jest jednak zastrzeżenie:

  • jeżeli w związku z zatrzymaniem samochodu postawiono Ci zarzut popełnienia przestępstwa, a więc w tym wypadku paserstwa zatrzymanego samochodu, wówczas, zgodnie z art.82 k.p.k. Twoim pełnomocnikiem, a poprawniej obrońcą może być tylko adwokat, nie może być nim zatem radca prawny
  • jeżeli po zatrzymaniu samochodu przez Policję ustanowiłeś swoim pełnomocnikiem radcę prawnego, a następnie postawiono Ci zarzut popełnienia przestępstwa, a więc paserstwa zatrzymanego samochodu, wówczas ustanowiony przez Ciebie radca prawny utraci uprawnienie do reprezentowania Cię w toczącym się postępowaniu i będziesz zmuszony ustanowić obrońcę w osobie adwokata

W związku z poczynionymi uwagami bardziej racjonalne wydaje się ustanowienie Twoim pełnomocnikiem od samego początku adwokata niż radcę prawnego.

Po zatrzymaniu samochodu przez Policję należy się liczyć z realną możliwością postawienia zarzutu paserstwa tego samochodu. Z mojego doświadczenia zdobytego w trakcie orzekania jako Sędzia Wydziału Karnego wynika, że Prokuratorzy dość łatwo stawiają osobom, które kupiły samochód ukradziony poprzedniemu właścicielowi zarzut jego paserstwa, często nawet umyślnego. Skoro należy się liczyć z postawieniem takiego zarzutu, wówczas lepiej, tuż po zatrzymaniu samochodu wyznaczyć pełnomocnikiem adwokata. Dzięki tej decyzji w razie postawienia Ci zarzutu popełnienia przestępstwa adwokat, który był dotychczas Twoim pełnomocnikiem będzie mógł stać się Twoim obrońcą po upoważnieniu go do Twojej obrony. Uchroni Cię to od konieczności zmiany osoby, która dotąd Ci reprezentowała (to uchroni Cię od dodatkowych kosztów, ale co ważniejsze uchroni Cię przed koniecznością zapoznawania z okolicznościami sprawy nowego pełnomocnika, a przecież w sprawie, w której Policja dokonała zatrzymania twojego samochodu liczy się przede wszystkim czas). Niezależnie od tego zazwyczaj adwokaci są lepiej merytorycznie przygotowani do reprezentowania interesów klienta w postępowaniu karnym niż radcowie prawni.

Polub mój funpage na facebook'u

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Wyposażenie i bagaż samochodu zatrzymanego przez Policję w związku z jego kradzieżą poprzedniemu właścicielowi

W czasie zatrzymania samochodu przez Policję, znajdują się w nim należące do Ciebie przedmioty, takie jak laptop, nawigacja samochodowa i inne. Zachodzi wówczas ryzyko podjęcia przez Policjanta decyzji o zatrzymaniu wraz z samochodem znajdujących się w środku, a należących do Ciebie przedmiotów.

Oto kilka rad jak należy wówczas postąpić:

  • w pierwszej kolejności postaraj się wpłynąć na decyzję policjanta informując go, że przedmioty te należą do Ciebie i nie mają żadnego związku z utratą samochodu przez poprzedniego właściciela, zatem ich zatrzymanie byłoby bezzasadne

  • jeżeli perswazja nie poskutkuje, wówczas zadbaj o to, by w protokole zatrzymania samochodu, w spisie zatrzymanych rzeczy, znalazły się wszystkie przedmioty zatrzymane wraz z samochodem. Pilnuj również, by te przedmioty zostały dokładnie opisane w protokole zatrzymania, np. poprzez wskazanie marki, modelu, numeru fabrycznego.

  • jeżeli zatrzymanie Twojego samochodu nastąpiło bez przedstawienia Ci postanowienia Prokuratora, wówczas zażądaj doręczenia Ci postanowienia Prokuratora o zatwierdzeniu czynności zatrzymania samochodu i wszystkich zatrzymanych wraz z nim przedmiotów. Takie uprawnienie przysługuje Ci w myśl przepisu art. 217§4 k.p.k.

    Postanowienie to powinno zostać wydane w ciągu 7 dni, zaś doręczone Ci w ciągu 14 dni od daty zatrzymania samochodu. Jeżeli postanowienie o zatwierdzeniu zatrzymania przedmiotów nie zostało wydane w ciągu 7 dni od ich zatrzymania, wówczas zgodnie z art.230§1 k.p.k. muszą one zostać Ci niezwłocznie zwrócone. Dotyczy to również takiej sytuacji, gdy np. Prokurator spóźni się z wydaniem takiego postanowienia o 1 dzień.

  • powinieneś złożyć zażalenie na czynność zatrzymania samochodu i znajdujących się w nim przedmiotów w trybie art.236 k.p.k. Piszę o tym szerzej w artykułach „Pierwsze działania po zatrzymaniu Twojego samochodu przez Policję”, „zażalenie na zasadność zatrzymania samochodu przez Policję” i „ zaskarżanie czynności Policji i Prokuratora przy zatrzymaniu samochodu”

W zdecydowanej większości przypadków zatrzymanie przedmiotów znajdujących się w zatrzymanym przez Policję samochodzie należy ocenić jako bezzasadne. Trudno jest bowiem uznać, że mogą mieć one jakąkolwiek wartość dowodową dla wykrycia sprawcy kradzieży zatrzymanego samochodu poprzedniemu właścicielowi, a także w związku z ewentualnym zarzutem jego paserstwa. Należy zatem liczyć na uwzględnienie przez Sąd złożonego przez Ciebie zażalenia kwestionującego zasadność zatrzymania tych przedmiotów i ich szybkie odzyskanie.

Polub mój funpage na facebook'u

Opublikowano artykuły | Skomentuj

Gdy kupiłeś samochód na podstawie umowy zawartej z cudzoziemcem, którego nie widziałeś na oczy

Handlarze używanymi samochodami sprowadzanymi z zagranicy często przedkładają do podpisania ich nabywcom umowę sprzedaży, w której jako sprzedawca figuruje cudzoziemiec. Ten sam cudzoziemiec widnieje na wszelkich innych dokumentach dotyczących samochodu, w szczególności na zagranicznym dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Jednocześnie osoba, która sprzedaje Ci taki samochód i przyjmuje od Ciebie pieniądze nie dysponuje pełnomocnictwem właściciela do sprzedaży samochodu, nie jest również wskazana na umowie jego sprzedaży, jednym słowem, choć faktycznie jest sprzedawcą samochodu to nie pojawia się na żadnym dokumencie związanym z tą transakcją.

Rodzi to poważne problemy, gdy okaże się, że samochód, jaki kupiłeś zostanie zatrzymany przez Policję w związku z jego kradzieżą poprzedniemu właścicielowi.

W tym artykule opiszę:

  1. jakie są Twoje szanse na odzyskanie zakupionego w ten sposób samochodu?

  2. jakie konsekwencje prawne rodzi dla Ciebie opisana wyżej sytuacja?

  3. co możesz zrobić by odzyskać pieniądze jakie zapłaciłeś za ten samochód?

Zacznijmy od wytknięcia Ci, że popełniłeś głupstwo, które może rodzić dla Ciebie poważne konsekwencje i to nie tylko finansowe, ale również prawno- karne.

Sprawdzenie, że osoba sprzedająca Ci samochód jest tożsama z osobą widniejącą na dowodzie rejestracyjnym tego pojazdu jest podstawowym aktem staranności wymaganym od kupującego. Jego niedochowanie w praktyce niweczy Twoje szanse na odzyskanie zakupionego samochodu po jego zatrzymaniu przez Policję w związku z ujawnieniem jego kradzieży poprzedniemu właścicielowi.

Dzieje się tak dlatego, że zgodnie z treścią art.169§1 k.c. nabycie samochodu od osoby nieuprawnionej do rozporządzania nim jest uzależnione od dobrej wiary nabywcy trwającej od momentu nabycia samochodu aż do upływu 3 lat od daty jego kradzieży poprzedniemu właścicielowi. Tymczasem, zgodnie z powszechnie przyjmowanym poglądem nie może być uważana za nabywcę w dobrej wierze osoba, która zawiera umowę kupna – sprzedaży z osobą nie wpisaną jako właściciel w dowodzie rejestracyjnym samochodu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11.03.1985r. w sprawie III CRN 208/84).

Niezależnie od utraty zakupionego samochodu grozi Ci postawienie przez Prokuratora zarzutu popełnienia przestępstwa paserstwa kupionego samochodu z art.292§1 k.k.

Twoja sytuacja w razie przedstawienia Ci takiego zarzutu nie jest beznadziejna. W zależności od okoliczności konkretnej sprawy możesz liczyć  na uniewinnienie, ewentualnie na warunkowe umorzenie postępowania karnego gwarantujące zachowanie statusu osoby nie karanej za przestępstwo. O tym jak należy w taki wypadku postępować piszę szerzej w artykułach: „czym jest przestępstwo paserstwa samochodu?” oraz „Strategia obrony przed zarzutem paserstwa samochodu zatrzymanego przez Policję”

Jeszcze wyżej oceniam Twoje szanse na odzyskanie pieniędzy wydanych na zakup samochodu skradzionego poprzedniego właścicielowi.

W tym wypadku kluczowe jest ustalenie tożsamości osoby, która sprzedała Ci ten pojazd. Zapytasz jak ją ustalić? Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci w ustaleniu tożsamości tej osoby oraz w odzyskaniu od niej pieniędzy, jakie wydałeś na zakup samochodu:

  • nie podejmuj prób samodzielnego poszukiwania osoby, która sprzedała Ci skradziony samochód. Prawdopodobne osoba ta była w pełni świadoma nielegalnego pochodzenia sprzedanego Ci samochodu. Stąd próby dodzwonienia się do niej, skontaktowania się z nią nie przyniosą zapewne żadnego rezultatu. Co gorsza mogą sprowokować ją do słownej agresji wobec Ciebie lub do podjęcia starań zmierzających do zatarcia po sobie śladów sprzedaży samochodu, jak chociażby zmiany numeru telefonu i miejsca aktualnego pobytu.

  • o wiele skuteczniejsze od samodzielnego poszukiwania osoby, która sprzedała Ci kradziony samochód jest „zaangażowanie” do tej pracy Policję i Prokuraturę. W tym celu powinieneś złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia na Twoją szkodę przestępstwa oszustwa z art.286§1 k.k. przez osobę, która sprzedała Ci kradziony samochód.

W tym zawiadomieniu, a następnie podczas przesłuchania w charakterze świadka powinieneś wskazać Policji wszelkie informacje przydatne do ustalenia tożsamości osoby, która sprzedała Ci kradziony samochód. Zazwyczaj jedyne, co posiadasz to numer telefonu sprzedawcy samochodu oraz zapamiętany wygląd tej osoby. To za mało, by na własną rękę odszukać tą osobę, nie masz bowiem prawnych możliwości ustalenia posiadacza numeru telefonu, pod który dzwoniłeś w sprawie zakupu samochodu. Tymczasem dla Prokuratora nie przedstawia żadnych trudności zwrócenie się o tą informację do operatora telefonii komórkowej, po uprzednim zwolnieniu go z tajemnicy zawodowej.

Po złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia na Twoją szkodę przestępstwa oszustwa przez osobę, która sprzedała Ci kradziony samochód uzyskujesz status pokrzywdzonego a więc strony dochodzenia lub śledztwa wszczętego w tym przedmiocie, z wszelkimi uprawnieniami, jakie się wiążą z tym statusem. Dzięki niemu uzyskujesz wgląd w akta toczącego się postępowania przygotowawczego, masz zatem dostęp do informacji o podjętych przez Policję i Prokuratora działaniach zmierzających do ustalenia tej osoby. Możesz składać wnioski dowodowe, zaskarżyć decyzję Prokuratora o umorzeniu dochodzenia, jeśli według Twojej oceny Prokurator nie wykorzystał wszystkich środków ustalenia osoby, która sprzedała Ci samochód.

Po ustaleniu tożsamości osoby, która sprzedała Ci kradziony samochód możesz, jako pokrzywdzony, a następnie oskarżyciel posiłkowy w postępowaniu karnym przeciwko tej osobie, złożyć wniosek o nałożenie na nią obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. W razie skazania osoby, która sprzedała Ci kradziony samochód za przestępstwo oszustwa na Twoją szkodę Sąd uwzględni złożony przez Ciebie wniosek i nałoży na sprawcę obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na Twoją rzecz kwoty, jaką zapłaciłeś za ten samochód.

Po ustaleniu tożsamości osoby, która sprzedała Ci kradziony samochód możesz również skorzystać z uprawnienia wynikającego z rękojmi sprzedawcy za wady prawne przedmiotu sprzedaży. Możesz złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy i zażądać zwrotu pieniędzy, jakie wydałeś na zakup samochodu, a w razie odmowy pozwać sprzedawcę o zapłatę tej kwoty.

Porównując obydwie metody zmierzające do odzyskania od sprzedawcy pieniędzy wydanych na zakup samochodu uważam, że lepszym rozwiązaniem jest realizowanie uprawnień pokrzywdzonego przestępstwem podczas postępowania karnego, a to z racji zaangażowania organów ścigania w ochronę twojego interesu jako pokrzywdzonego przestępstwem. W konsekwencji nie zapłacić nawet złotówki za przeprowadzenie przez Prokuratora, a następnie Sąd postępowania karnego zmierzającego do ustalenia osoby, która Cię oszukała przy sprzedaży samochodu. Następnie w rezultacie działań Prokuratury i Sądu uzyskasz wyrok nakładający na sprawcę oszustwa obowiązek naprawienia szkody jaką poniosłeś w wyniku tego przestępstwa, które nie dość że jest środkiem karnym, to jako tytuł egzekucyjny możesz egzekwować poprzez komornika.

Polub mój funpage na facebook'u

Opublikowano artykuły | 1 komentarz