Dochodzenie od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej z uszkodzenia samochodu zatrzymanego przez Policję – niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie władzy publicznej

Zanim przejdziesz do lektury niniejszego artykułu, dla jasnego zrozumienia zagadnienia niezgodnego z prawem działania lub zaniechania Policji lub Prokuratora przy wykonywaniu władzy publicznej, w związku z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego w sprawie, zachęcam Cię do lektury poprzedniego artykułu, zatytułowanego Zatrzymanie pojazdu jako dowodu rzeczowego jest wykonywaniem władzy publicznej.

Jeżeli znajdujesz się w sytuacji, w której Policja bądź Prokurator zatrzymał Twój pojazd jako dowód rzeczowy w sprawie, to ma to ścisły związek z działaniem wskazanych organów (Policji, Prokuratora) przy wykonywaniu władzy publicznej.

Na początku wskazać należy, iż niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej jest jedną z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za uszkodzenie pojazdu, po tym jak został on zatrzymany jako dowód rzeczowy w sprawie. Zgodnie z art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Na gruncie powyższego przepisu można dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za szkody wyrządzone w związku z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego.

Art. 417 § 1 ustawy Kodeks cywilny, który stanowi, iż:

§ 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Czym zatem jest niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, w związku z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego w sprawie?

Organy takie jak Policja, Prokurator czy Sąd dokonując zatrzymania pojazdu jako dowodu rzeczowego w sprawie działają niewątpliwie w związku w wykonywaniem władzy publicznej. Przy zatrzymaniu pojazdu sporządzany jest protokół zatrzymania rzeczy, który zawiera między innymi listę zatrzymanych rzeczy. Może to być np. pojazd, dowód rejestracyjny, karta pojazdu, faktura za pojazd, kluczyki do pojazdu.

W związku z podejrzeniem, iż należący do Ciebie pojazd pochodzi z przestępstwa (np. kradzieży) organy wskazane powyżej podejmują szereg czynności procesowych. Takimi czynnościami są np.:

– uznanie pojazdu jako dowodu rzeczowego w sprawie;

– oddanie dowodów rzeczowych na przechowanie osobie godnej zaufania;

– przeprowadzenie badań mechanoskopijnych;

– przeprowadzenie dowodu z badań biegłego z zakresu mechaniki pojazdowej;

– wydawanie wszelkiego rodzaju postanowień w sprawie.

Tak więc wszelkie czynności podejmowane przez Policję, Prokuratora lub Sąd w danej sprawie, związanej z zatrzymaniem Twojego pojazdu są wykonywaniem władzy publicznej.

Powyższe działania organów ścigania są niewątpliwie działaniem związanym z wykonywaniem władzy publicznej. Działaniem takim przykładowo jest przeprowadzenie badań mechanoskopijnych i uszkodzenie pojazdu w związku z jego zatrzymaniem. Należy podkreślić, iż zatrzymany pojazd jest w szczególności poddawany oględzinom i badaniom mechanoskopijnym. Niejednokrotnie podczas takich oględzin osoba przeprowadzająca takie czynności ingeruje mechanicznie w strukturę pojazdu, nierzadko uszkadzając niektóre części pojazdu. Dlatego też za powstałą w pojeździe szkodę możesz dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa, jeżeli pojazd zostanie Ci zwrócony jako właścicielowi po zakończeniu postępowania.

Bez wątpienia samo już zatrzymanie pojazdu jest związane z działaniem organów władzy publicznej. Jednakże wskazać należy czym jest niezgodne z prawem działanie tych organów.

Zgodnie z cytowanym przepisem art. 417 k.c. niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie działania może prowadzić do powstania zobowiązaniowego stosunku odszkodowawczego.

Przedstawić trzeba również przepis art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, iż:

Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”.

Należy wskazać, iż w polskim systemie prawnym utarły się dwa stanowiska doktryny dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.

  • Pierwsze ze stanowisk wskazuje, iż „niezgodność z prawem” jest związane nie tylko z działaniem bądź zaniechaniem sprzecznym z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, ale również z zasadami współżycia społecznego.

Niejednokrotnie działania Policji czy Prokuratora w związku z zatrzymaniem Twojego samochodu są niezgodne z zasadami współżycia społecznego, co też może być wyznacznikiem odpowiedzialności Skarbu Państwa za powstałe w pojeździe szkody (np. przechowywanie pojazdu na parkingu policyjnym, gdzie pojazd poddawany jest oddziaływaniu zmiennym warunkom atmosferycznym i z tego powodu rdzewieje).

  • Drugie stanowisko postrzega, iż owa „niezgodność z prawem” jest związana tylko i wyłącznie z naruszeniem przepisów prawa.

Sama wina funkcjonariusza publicznego – Policjanta bądź Prokuratora (chociażby anonimowa), który w toku postępowania dokonuje szeregu czynności nie jest przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa. Odpowiedzialność taką rodzi sytuacja niezgodności działania lub zaniechania funkcjonariusza Policji czy Prokuratora, które jest sprzeczne z powszechnie obowiązującymi w polskim prawie przepisami.

Jeżeli więc zatrzymany przez Policję bądź Prokuratora pojazd zostanie poddany oględzinom, w wyniku których pojazd zostaje uszkodzony, wówczas wskazany organ władzy publicznej działa niezgodnie z prawem, gdyż jak stanowi art. 207 Kodeksu postępowania karnego:

§ 1. W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca, osoby lub rzeczy.

§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu, część tego przedmiotu należy w miarę możności zachować w stanie nie zmienionym, a gdy to nie jest możliwe – stan ten utrwalić w inny sposób.

W praktyce jednak, dla określenia „niezgodności z prawem” niezbędne jest przedstawienie konkretnych okoliczności sprawy. Dla wykazania niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, brany jest pod uwagę szereg okoliczności. Związane są z zatrzymaniem pojazdu jako dowodu rzeczowego w sprawie, a następnie jego uszkodzeniem. Ważnym jest aby wskazać okoliczności, które naruszają poszczególne przepisy prawa jak i zasady współżycia społecznego. Zatem od danego problemu sprawy zależy, które stanowisko doktryny przedstawionej powyżej będziemy reprezentować w sprawie.

Autor: Adwokat Mariusz Stelmaszczyk i Aplikant Adwokacki Michał Stolarek

kontakt: kom. + 48 697 053 659 oraz tel. 22 629 00 36

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Blogger.com
  • Flaker
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Buzz
  • RSS
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • Wykop
  • Drukuj
  • Poleć
  • LinkedIn
Ten wpis został opublikowany w kategorii artykuły. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

5 odpowiedzi na „Dochodzenie od Skarbu Państwa naprawienia szkody wyrządzonej z uszkodzenia samochodu zatrzymanego przez Policję – niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie władzy publicznej

  1. Mariusz Stelmaszczyk pisze:

    Drodzy Czytelnicy
    Zachęcam Was do komentowania tego artykułu oraz zadawania pytań, jakie Wam się nasuną po jego przeczytaniu. Na wszystkie pytania postaram się odpowiedzieć.
    Jednocześnie zapewniam, że szanuję Waszą prywatność. Adres e-mail z jakiego wyślecie pytanie lub komentarz do artykułu nie zostanie wyświetlony.

    Pozdrawiam
    Adwokat Mariusz Stelmaszczyk

  2. Kinga pisze:

    Witam,
    Jesteśmy w podobnej sytuacji która jest opisana wyzej. Chciałam się dowiedzieć czy po dokonaniu przez Policję badań mecha. i podczas którego samochód został uszkodzony: musimy odebrać samochód uszkodzonyi naprawiać do na swój koszt?

    • Adrian Kossak pisze:

      Witam,
      jeżeli odbiorą Państwo uszkodzony w wyniku badań mechanoskopijnych pojazd, to przysługuje Państwu roszczenie odszkodowawcze z tytułu uszkodzeń pojazdu w wyniku przeprowadzonych badań przez biegłego. Podstawą powyższego jest ustalenie trzech niezbędnych elementów a mianowicie bezprawności działania lub zaniechania sprawcy, szkoda oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym zachowaniem sprawcy a szkodą. Doktryna stoi na stanowisku że pojęcie „wykonywanie władzy publicznej” (zatrzymanie Państwa pojazdu oraz poddanie go badaniom biegło jest niewątpliwie wykonywaniem władzy publicznej) obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty łączą się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki, w Państwa przypadku doszło niewątpliwie do zatrzymania pojazdu, w wyniku czego nie mogli Państwo z niego normalnie korzystać. Po ustaleniu bezprawności działania (należy zbadać czy działanie organów było bezprawne), na podstawie art. 417 k.c. można dochodzić odszkodowania z uwagi na to, że powstał związek pomiędzy powstaniem szkody w wyniku rozbiórki pojazdu, powierzonej przez organy władzy publicznej biegłemu.
      W związku z powyższym pragnę wskazać, że należy wystosować pozew, w którym należy wnieść o zasądzenie od Skarbu Państwa – odpowiedniej Prokuratury tytułem odszkodowania za zniszczenia samochodu dokonane podczas oględzin pojazdu.

  3. Bogumił Bar pisze:

    Witam , a czy istnieje sposob na uzyskanie odszkodowania za zagubione dowody rzeczowe przez Prokuraturę w sytuacji gdy sprawamiala miejsce przed 2003 r tj w brzmieniu art 217 KC przed 1.09.2003 r bez konieczności uzyskania tzw winy przy wykonywaniu zgodnych z prawem czynnosci przez funkcjonariusza ? Dotyczy to ukradzionych mi rzeczy które zostały u zlodzieja odnalezione , uznane za dowody rzeczowe i które nastepnie zagineły prokuraturze a która toprokuratura zapomniala sporzadzić szczegółowe spisy i opisy tego mienia , wiec obecnie nie bardzo wiadomo co odnaleziono i co winno mi być zgodnie z postanowieniem zwrócone a czego nie mozna zrobić zaś Sąd ochronił skarb panstwa tym ze przed 1.04.2004 r musze mniec winnego funkcjonariusza zeby uzyskac odszkodowanie za zagubione dowody rzeczowe co jest paranoją . Z góry dziekuję za pomoc . Z wyrazami szacunku Bogumił Bar

    • Szymon_Wesling pisze:

      Szanowny Panie Bogumile,

      Odnosząc się do Pana problemu należy wskazać, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., Sk18/2000 zostało wskazane takie rozumienie (wykładnia) art 417 k.c., które nie uzależnia statuowanej przez ten przepis odpowiedzialności od winy funkcjonariusza. Powszechnie uznawana dotąd wykładnia systemowa, uzupełniająca normę wynikającą z tego przepisu, o – nie wyrażoną tam – przesłankę winy, została uznana za niezgodną z Konstytucją.

      Zgodnie z powyższym, dla uzyskania odszkodowania od skarbu państwa wystarczy udowodnić bezprawne działanie lub zaniechanie funkcjonariusza państwowego, szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu powierzonych mu czynności oraz związek przyczynowy między zachowaniem a szkodą.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 − 7 =